Instrumenty wsparcia biogazu i biometanu w Polsce — co zmienia nowelizacja ustawy o OZE

Biometan przestał być w Polsce tematem niszowym. Presja unijnej dyrektywy RED III, cele Krajowego Planu Odbudowy i rosnące zapotrzebowanie na sterowalne, krajowe źródła gazu sprawiły, że w ciągu trzech lat ustawodawca zbudował od podstaw ramy wsparcia dla całego łańcucha — od małej biogazowni rolniczej po dużą instalację wtłaczającą oczyszczony gaz do sieci. Rok 2026 przynosi kolejny, być może najważniejszy element tej układanki: system aukcyjny dla dużych projektów. Poniżej porządkujemy, które instrumenty już obowiązują, a które są jeszcze na ścieżce legislacyjnej.

Dlaczego biometan zyskuje na znaczeniu

Za dynamiką regulacji stoją trzy nakładające się czynniki:

Prawo unijne. Dyrektywa RED III podnosi cele udziału OZE i wskazuje biometan jako narzędzie dekarbonizacji sieci gazowych, co Polska musi odzwierciedlić w prawie krajowym.
Bezpieczeństwo energetyczne. Biometan to krajowe, sterowalne źródło gazu, które można wtłaczać do istniejącej infrastruktury i magazynować — w odróżnieniu od produkcji zależnej od pogody.
Potencjał rolnictwa. Substraty rolnicze i odpady organiczne dają Polsce jeden z największych potencjałów biometanowych w UE, dotąd wykorzystywany w niewielkim stopniu.

Instrumenty wsparcia, które już działają

Polski model wsparcia produkcji energii z biogazu opiera się na trzech filarach, których zakres wyznacza moc instalacji.

Taryfy gwarantowane (FIT) i premia (FIP) dla małych instalacji

Najmniejsze biogazownie korzystają z uproszczonych mechanizmów:

FIT (taryfa gwarantowana) — instalacje o mocy do 500 kW.
FIP (dopłata do ceny rynkowej) — instalacje od 500 kW do 1 MW.

W obu przypadkach wytwórca otrzymuje wsparcie na poziomie 90% ceny referencyjnej, bez obowiązku wytworzenia zadeklarowanego wolumenu — co istotnie obniża ryzyko po stronie inwestora.

System aukcyjny dla większych projektów

Instalacje przekraczające próg FIT/FIP rywalizują o wsparcie w aukcjach organizowanych przez Prezesa URE, w ramach dedykowanych koszyków technologicznych. Wygrana oferta gwarantuje rozliczenie tzw. ujemnego salda przez maksymalnie 15 lat — to podstawowy mechanizm bankowalności większych biogazowni produkujących energię elektryczną.

Osobny mechanizm FIP dla biometanu

Przełomem była nowelizacja ustawy o OZE z 17 sierpnia 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1762), która weszła w życie 1 października 2023 r. Wprowadziła ona do polskiego prawa:

definicję biometanu oraz rejestr jego wytwórców prowadzony przez Prezesa URE.
odrębny system wsparcia operacyjnego w formule FIP — dopłatę do ceny rynkowej przez okres do 20 lat, nie dłużej niż do 30 czerwca 2048 r., po uzyskaniu zaświadczenia Prezesa URE.
gwarancje pochodzenia biometanu, potwierdzające jego „zielone” pochodzenie.

Poziom wsparcia wyznacza cena referencyjna ustalana w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska (pierwsze — z 13 listopada 2023 r.).

Poniżej zestawienie wszystkich pięciu instrumentów wsparcia opisanych powyżej:

FIT — Biogazownie do 500 kW. Taryfa gwarantowana (90% ceny ref.). Okres: do 15 lat.
FIP — Biogazownie 500 kW – 1 MW. Dopłata do ceny rynkowej. Okres: do 15 lat.
Aukcje OZE — Instalacje > 1 MW (en. elektryczna). Kontrakt na ujemne saldo. Okres: 15 lat.
FIP biometan — Biometan do sieci (od 2023 r.). Dopłata do ceny rynkowej. Okres: do 20 lat.
Aukcje biometan — Instalacje > 1 MW (projekt). Wsparcie operacyjne w aukcji. Okres: do 20 lat.

Ułatwienia inwestycyjne i wsparcie kapitałowe

Równolegle do wsparcia operacyjnego ustawodawca zajął się barierami na etapie budowy. Ustawa z 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych (Dz.U. 2023 poz. 1597), obowiązująca od 11 września 2023 r., wprowadziła m.in.:

skrócenie terminów administracyjnych i uproszczenie lokalizowania biogazowni na gruntach rolnych.
ułatwienia w zagospodarowaniu pofermentu jako nawozu.
zamkniętą listę substratów dopuszczonych do biogazowni rolniczych.
rejestr wytwórców biogazu rolniczego prowadzony przez Dyrektora Generalnego KOWR.

Warstwę kapitałową uzupełnia NFOŚiGW. W 2026 r. równolegle biegną nabory dedykowane biogazowi i biometanowi:

Program wspierający wykorzystanie biometanu — budżet rzędu 1 mld zł, dotacje uzupełniane preferencyjnymi pożyczkami.
Wysokosprawna kogeneracja z biogazu (w tym z odpadów komunalnych) — budżet rzędu 1 mld zł na lata 2025–2030, z pierwszym naborem finansowanym z Funduszu Modernizacyjnego.

Dotacje sięgają zwykle 40–45% kosztów kwalifikowanych; do tego dochodzą środki unijne z programu FEnIKS. Szczegółowe warunki należy każdorazowo zweryfikować w aktualnych regulaminach naborów.

Co zmienia nowelizacja z 2026 roku (projekt UD332)

Najważniejsza z bieżących zmian to nowelizacja ustawy o OZE oznaczona w wykazie prac rządu jako UD332. Rada Ministrów przyjęła projekt 14 lipca 2026 r., a dzień później trafił on do Sejmu jako druk nr 2821. Projekt jest reakcją na kierunek wyznaczony przez dyrektywę RED III i ma odblokować budowę dużych instalacji biometanowych, dla których dotychczasowy FIP okazał się niewystarczający. Jego cztery filary to:

Aukcje dla biometanu powyżej 1 MW. Nowy, konkurencyjny system aukcyjny organizowany przez Prezesa URE, ze wsparciem operacyjnym przez okres do 20 lat, zapewniającym przewidywalność przychodów.
Niższy próg realizacji zobowiązania — z 85% na 65%. Obniżenie minimalnego wolumenu, jaki wytwórca musi dostarczyć zgodnie z ofertą, dla biogazu i biomasy. To odpowiedź na zmienność dostępności i cen substratów rolniczych.
Gazociągi bezpośrednie. Uregulowanie budowy i eksploatacji gazociągów dla biogazu, biogazu rolniczego i biometanu, umożliwiające dostawę paliwa producent → odbiorca z pominięciem sieci publicznej.
Kryteria kwalifikacji. Obowiązek preselekcji, spełnienie kryteriów zrównoważonego rozwoju, ok. 4 lata na rozpoczęcie produkcji oraz wymóg, by kluczowe urządzenia były wyprodukowane nie wcześniej niż 48 miesięcy przed rozpoczęciem wytwarzania.

SKALA ODDZIAŁYWANIA (SZACUNKI MKiŚ)
Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska nowy mechanizm może umożliwić powstanie co najmniej 53 nowych instalacji biometanowych i produkcję rzędu 300 mln m³ biometanu rocznie. To wartości szacunkowe, a nie gwarantowane ustawą.

Na dzień publikacji projekt nie został jeszcze uchwalony — parametry systemu aukcyjnego mogą ulec zmianie na etapie prac sejmowych oraz w rozporządzeniach wykonawczych.

Głosy branży — co budzi wątpliwości

Kierunek zmian branża ocenia pozytywnie, ale organizacje sektorowe — m.in. Polska Organizacja Biometanu i Polskie Stowarzyszenie Biometanu — zgłaszają istotne postulaty. Najczęściej powtarzają się trzy:

Wsparcie ograniczone do biometanu wtłaczanego do sieci. Poza mechanizmem pozostaje bio-LNG i bio-CNG, kluczowe tam, gdzie brakuje infrastruktury gazowej — a więc na znacznej części obszarów wiejskich, gdzie realnie powstają biogazownie.
Zbyt dotkliwe sankcje za niedostarczenie wolumenu. Nawet po obniżeniu progu do 65% część inwestorów uważa kary za wysokie wobec naturalnej zmienności produkcji rolniczej.
Bariery proceduralne. Przeciążone procedury przyłączeniowe oraz złożoność decyzji środowiskowych i pozwoleń budowlanych. Bez ich usprawnienia nawet najlepiej skonstruowane wsparcie nie przełoży się na tempo inwestycji.

Podsumowanie

Polska w ciągu trzech lat przeszła od braku ram prawnych dla biometanu do wielopoziomowego systemu wsparcia: taryf i premii dla małych biogazowni, aukcji dla większych instalacji elektroenergetycznych, operacyjnego FIP dla biometanu oraz dotacji inwestycyjnych NFOŚiGW. Nowelizacja UD332 (druk nr 2821) dokłada brakujący element — aukcje dla dużych instalacji biometanowych, łagodniejsze reguły rozliczeń i uregulowane gazociągi bezpośrednie.

Dla inwestorów oznacza to najlepsze jak dotąd otoczenie prawne dla projektów biometanowych, choć z zastrzeżeniem: kluczowe parametry ostatecznie rozstrzygną się na etapie prac sejmowych i w rozporządzeniach wykonawczych, a realne tempo inwestycji będzie zależeć od usprawnienia procedur przyłączeniowych i środowiskowych.

Masz projekt biogazowy lub biometanowy?
Szukasz projektu OZE do zakupu albo chcesz sprzedać własny? Przeglądaj oferty na platformie Energy Marketplace.
www.energy-marketplace.pl

Nota metodyczna. Instrumenty obowiązujące opisano na podstawie ustaw opublikowanych w Dzienniku Ustaw. Rozwiązania z projektu UD332 (druk nr 2821) oznaczono jako projektowane; przywołane liczby dot. instalacji i wolumenu produkcji to szacunki Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Parametry programów NFOŚiGW podano orientacyjnie i należy je zweryfikować w aktualnych regulaminach naborów.

Źródła

ISAP — Dz.U. 2023 poz. 1762 (nowela OZE, biometan)
ISAP — Dz.U. 2023 poz. 1597 (ustawa o biogazowniach rolniczych)
Sejm RP — druk nr 2821 (projekt UD332)
Ministerstwo Klimatu i Środowiska / gov.pl — przyjęcie projektu przez Radę Ministrów
Urząd Regulacji Energetyki — systemy FIT/FIP i mechanizm wsparcia biometanu
KPMG — alert prawny dot. druku nr 2821; ŚwiatOZE, Farmer.pl — programy NFOŚiGW i uwagi branży

energymarketplace.pl · Prawo i regulacje · Materiał informacyjny, nie stanowi porady prawnej.