Opłaty koncesyjne wzrosną 10x?

Rząd chce, żeby opłata koncesyjna przynosiła budżetowi 3,56 mld zł rocznie. Współczynniki mają wzrosnąć dziesięciokrotnie, limit 2,5 mln zł ma zniknąć, a zwolnienie dla instalacji OZE do 5 MW będzie liczone w skali grupy kapitałowej, nie pojedynczej spółki. Rozliczenie według nowych zasad objęłoby już rok 2026.

Projekt UD457 w skrócie.

Co jest w projekcie?

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne trafił do Rządowego Centrum Legislacji z numerem UD457 w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Wnioskodawcą jest Minister Energii. Zmiany dotyczą opłaty koncesyjnej, wnoszonej co roku od momentu udzielenia koncesji, oraz opłaty przedkoncesyjnej, którą płacą przedsiębiorcy prowadzący działalność dopuszczalną jeszcze przed jej uzyskaniem.

Najważniejsza zmiana jest arytmetyczna. Współczynniki służące do obliczenia opłaty rosną dziesięciokrotnie: z 0,0005 do 0,005 dla energii elektrycznej, gazu i ciepła, a więc dla wytwarzania, przesyłania, dystrybucji, magazynowania i obrotu, oraz z 0,0003 do 0,003 dla paliw ciekłych, przesyłu CO₂ i wodoru. Same przepisy o sposobie i terminie wnoszenia opłaty przenoszą się przy okazji z rozporządzenia Rady Ministrów z 12 października 2021 r. wprost do ustawy. Resort powołuje się na propozycję Prezesa URE i argumentuje, że dotychczasowe wartości przestały odpowiadać warunkom gospodarczym i strukturze rynku.

Drugą zmianę łatwo przeoczyć, a finansowo waży więcej. Dziś opłata dla każdego rodzaju działalności objętej koncesją nie może przekroczyć 2,5 mln zł. Projekt ten pułap kasuje.

Rośnie także kwota minimalna, z 1 000 do 5 000 zł, z coroczną waloryzacją o wskaźnik inflacji. Dotyczy to zarówno opłaty koncesyjnej, jak i przedkoncesyjnej. Osobno zmieniają się zasady zwolnienia dla OZE, o czym niżej.

Zostaje jeszcze warstwa proceduralna. Opłaty mają trafiać na odrębny rachunek URE do 15 kwietnia roku następującego po roku, którego dotyczy obowiązek. Prezes URE zyskuje prawo żądania od firm danych finansowych i transakcyjnych, a gdy przedsiębiorca nie odpowie na wezwanie, może sam ustalić wysokość należnej opłaty.

Na jakim etapie jest projekt

Najwięcej emocji budzi przepis przejściowy. Nowe współczynniki mają być stosowane już przy rozliczeniach dokonywanych w 2027 r. za rok 2026, a postępowania wszczęte wcześniej pójdą według dotychczasowych zasad. W praktyce danina w radykalnie zmienionej wysokości objęłaby przychód wypracowany, zanim ustawa w ogóle zostanie uchwalona. To będzie zapewne główny zarzut w konsultacjach.

Zwolnienie dla OZE zostaje, próg będzie liczony inaczej

Dla rynku projektów to najistotniejszy fragment nowelizacji. Dziś przedsiębiorstwo wytwarzające energię w instalacji OZE o łącznej mocy nieprzekraczającej 5 MW nie płaci opłaty koncesyjnej od wytwarzania w tej instalacji (art. 34 ust. 7 Prawa energetycznego).

Samo zwolnienie zostaje. Zmienia się sposób liczenia progu. Po nowelizacji będzie przysługiwać tylko wtedy, gdy łączna moc instalacji danego podmiotu i spółek z jego grupy kapitałowej nie przekroczy 5 MW, przy czym liczone mają być wszystkie instalacje należące do spółek z grupy w Polsce. Chodzi o ukrócenie dzielenia inwestycji między mniejsze podmioty po to, by każdy korzystał ze zwolnienia osobno. Resort pisze o tym wprost: zmiana pozwoli objąć opłatami przedsiębiorców, którzy mają kilka instalacji poniżej 5 MW, ale w sumie próg przekraczają.

Według OSR dotknie to do 230 przedsiębiorstw. Cała nowelizacja ma objąć około 8 480 przedsiębiorstw energetycznych oraz wspomniane 230 wytwórców OZE dysponujących zespołami mniejszych instalacji.

Ile to konkretnie kosztuje

Założenia własne: PV ok. 1 050 MWh/MW/rok przy 350 zł/MWh; wiatr onshore CF 30% przy ok. 400 zł/MWh. Kwoty ilustracyjne, nie prognozy.

Co to zmienia w praktyce

Zwolnienie działa na progu, nie ponad progiem. Przekroczenie 5 MW w grupie nie oznacza, że opłatą objęta zostaje nadwyżka. Oznacza utratę zwolnienia dla całego portfela. Przy 5,2 MW wygląda to dokładnie tak samo jak przy 50 MW.

Minimalne 5 000 zł uderza w struktury SPV. Przy rozproszonym portfelu koncesji kwota minimalna bywa wyższa niż opłata liczona od przychodu, więc sama liczba spółek zaczyna kosztować.

W transakcjach pojawia się nowa zmienna. Kupujący, którego grupa ma już ponad 5 MW, traci zwolnienie na nabywanym aktywie z dniem zamknięcia, choćby sam projekt miał 3 MW. Odwrotnie, sprzedaż małego aktywa nabywcy poniżej progu zwolnienie zachowuje. Przy portfelach małych instalacji to, kto kupuje, zaczyna wpływać na wycenę.

Czy zapłaci za to odbiorca

Autorzy projektu wykluczają przeniesienie obciążeń na odbiorców i deklarują, że mikro-, małe i średnie podmioty oraz gospodarstwa domowe zmian nie odczują. URE przy zatwierdzaniu taryf bada koszty przedsiębiorstw i rozstrzyga, które z nich są uzasadnione, więc sam wzrost opłat nie przesądza, ile z tego trafi ostatecznie do cen.

Deklaracja zgrzyta jednak z konstrukcją samej opłaty. Art. 34 ust. 1 Prawa energetycznego mówi wprost, że opłata koncesyjna obciąża koszty działalności przedsiębiorstwa. W działalnościach taryfowanych, czyli w dystrybucji, przesyle i cieple, jest to koszt regulowany i o jego uznaniu decyduje Prezes URE. W wytwarzaniu OZE i w obrocie poza taryfą schodzi prosto z marży.

Branża protestuje przede wszystkim przeciwko kumulacji. Krzysztof Kochanowski, prezes Polskiej Izby Magazynowania Energii i Elektromobilności, zwraca uwagę, że dziesięciokrotny wzrost współczynników, likwidacja limitu i nowe zasady agregowania mocy przychodzą jednocześnie i razem zmieniają warunki prowadzenia działalności, zwłaszcza dla firm budujących portfele nowych instalacji. Dochodzą do tego obciążenia spoza tego projektu: rząd proponuje równolegle podwyżkę CIT dla największych firm energetycznych i paliwowych. Enea szacuje, że obie zmiany kosztują ją razem około 400 mln zł.

Co z tym zrobić?

Pierwsze zadanie jest banalne i łatwe do przeoczenia: policzyć moc w grupie, a nie w spółce. Jeśli suma mocy zainstalowanej instalacji OZE we wszystkich polskich podmiotach grupy przekracza 5 MW, zwolnienie znika w całości, a do modeli trzeba to wpisać już na 2026 r., nie na 2027.

Drugie: przejrzeć koncesje bez przychodu. Każda kosztuje teraz co najmniej 5 000 zł rocznie zamiast 1 000 zł, a przy kilkunastu SPV robi się z tego realna pozycja.

Trzecie: sprawdzić umowy w toku. Zapisy o kosztach koncesyjnych i oświadczenia o statusie zwolnienia pisano pod inny stan prawny, a zamknięcie może wypaść już po zmianie.

I wreszcie konsultacje. Okno jest czternastodniowe i zamyka się z końcem września. Najmocniejsze argumenty to objęcie nowymi stawkami przychodu za 2026 r. oraz nieciągłość progu 5 MW.

Energy Marketplace  ·  Giełda projektów energetycznych  ·  www.energy-marketplace.pl